Hakaret Davasında Savunma: TCK Kapsamında Savunma Rehberi

Avukat Görkem DemircanHaziran 23, 2025

2.688 9 dakika okuma süresi

Hakaret Davasında Savunma Nasıl Yapılır?

Hakkınızda bir hakaret davası açıldığını öğrenmek şüphesiz endişe verici bir durumdur. Günlük hayatın akışı içinde söylenen bir söz veya sosyal medyadaki bir yorum, hiç beklemediğiniz bir anda sizi bir ceza davasının sanığı haline getirebilir. Ancak endişeye kapılmadan önce, bu sürecin de hukuki bir çerçevesi olduğunu ve etkili bir savunma ile lehinize sonuçlanabileceğini bilmelisiniz.

Yazı - İçindekiler

Hakaret Suçu Nedir? Kanun Ne Diyor? (TCK m. 125)

Savunmamızın temelini, suçun kanundaki tanımı oluşturur. Türk Ceza Kanunu (TCK), hakaret suçunu 125. maddesinde iki temel hareketle tanımlamıştır: somut bir fiil veya olgu isnat etmek veya sövmek.

Türk Ceza Kanunu – Madde 125

(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir…

Kanun Maddesinin Yorumu

Somut Fiil İsnadı: Kişiye “Sen şu tarihte rüşvet aldın” veya “Komşusunun arabasını çizdi” gibi, belirli, ispatlanabilir veya araştırılabilir bir eylem yüklemektir. Bu eylemin gerçek olup olmaması önemli değildir; önemli olan iddianın kişinin onurunu zedelemesidir.
Sövme: Genel ve soyut nitelikte, aşağılayıcı, küçültücü ifadeler kullanmaktır. Küfürler, “hırsız”, “ahlaksız”, “sahtekar” gibi onur kırıcı sıfatlar bu kategoriye girer.

Eğer bu sözler kişinin yokluğunda söylenmişse (gıyabında hakaret), suçun oluşması için en az üç kişinin bu söze tanıklık etmesi veya duyması (ihtilat şartı) gerekir.

Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri (Cezayı Artıran Durumlar)

Bazı durumlarda kanun, hakaret suçuna daha ağır bir ceza öngörmüştür. Davanızda bu hallerden birinin olup olmadığını kontrol etmek, savunma stratejiniz açısından hayati önem taşır.

Nitelikli Hal (TCK m. 125/3-4)	Açıklaması	Sonucu
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı	Hakaretin, bir memura, polise, hakime, öğretmene vb. yaptığı kamu görevi nedeniyle edilmesi.	Cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz. Uzlaşma hükümleri uygulanmaz.
Dini, siyasi, felsefi inanç ve düşünceden dolayı	Kişinin inancı, siyasi görüşü veya yaşam felsefesi nedeniyle hakarete uğraması.	Cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.
Kutsal değerlere hakaret	Kişinin mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahsedilerek hakaret edilmesi.	Cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.
Alenen işlenmesi	Hakaretin, belirsiz sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılanma olasılığı bulunan bir yerde (sokak, sosyal medya, web sitesi) işlenmesi.	Verilecek ceza 1/6 oranında artırılır.

Suçun Oluşması İçin Gerekli Şartlar (Unsurlar)

Bir ifadenin hakaret sayılması için sadece kaba olması yetmez. Ceza hukukuna göre suçun unsurlarının tamamının bir arada bulunması gerekir. Savunmanız, bu unsurlardan birinin eksik olduğunu ispatlamak üzerine kurulabilir.

Fiil Unsuru: Onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici bir söz veya eylem var mı? Savunma: Söylenen sözün ağır eleştiri, kaba söz veya beddua niteliğinde olduğunu, hakaret olmadığını ileri sürebilirsiniz.
Mağdur Unsuru: Sözün kime söylendiği belli mi? Savunma: İfadenin doğrudan şikayetçiyi hedef almadığını, genel bir serzeniş olduğunu iddia edebilirsiniz.
Hukuka Aykırılık Unsuru: Eylem, kanunun izin verdiği bir hak (eleştiri, savunma hakkı vb.) kapsamında mı? Savunma: İfadenin basın özgürlüğü veya eleştiri hakkı sınırları içinde kaldığını belirtebilirsiniz.
Manevi Unsur (Kast): Hakaret etme, aşağılama amacıyla mı hareket edildi? Savunma: Hakaret etme kastınızın olmadığını, sözlerin anlık bir öfke, şaka veya yanlış anlaşılma sonucu söylendiğini ispatlamaya çalışabilirsiniz.

Hakaret Davasında Temel Savunma Stratejileri ve Kanuni Dayanakları

Ceza Kanunu, bazı durumlarda hakaret içeren ifadelerin cezalandırılmayacağını veya cezada indirim yapılacağını açıkça düzenlemiştir. Bu “hukuka uygunluk nedenleri”, savunmanızın bel kemiğini oluşturabilir.

1. İsnadın İspatı Hakkı (TCK m. 127)

Eğer hakaretiniz, bir kişiye somut bir fiil (hırsızlık, dolandırıcılık gibi) isnat etmek şeklinde ise ve bu iddianızı ispatlarsanız ceza almazsınız. Ancak bu hakkın kullanımı çok sıkı şartlara bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanunu – Madde 127

(1) İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmiş olması halinde kişiye ceza verilmez. Bu suç nedeniyle hakaret edilen hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilmesi halinde, isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışındaki hallerde isnadın ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikayetçinin ispata razı olmasına bağlıdır.

Yorumu: Birine “sen rüşvet aldın” dediyseniz ve o kişinin rüşvet almaktan kesinleşmiş bir mahkumiyeti varsa, ceza almazsınız. Eğer kesinleşmiş bir karar yoksa, iddianızı ispat etme talebinizin kabul edilmesi için ya iddianın doğruluğunun ortaya çıkmasında kamu yararı olması ya da şikayetçinin kendisinin ispat edilmesini kabul etmesi gerekir. Aksi halde “ben ispatlarım” demeniz tek başına yeterli değildir.

2. İddia ve Savunma Dokunulmazlığı (TCK m. 128)

Mahkemede veya savcılık gibi idari makamlarda, davanızla ilgili yaptığınız yazılı veya sözlü iddia ve savunmalarda kullandığınız ifadeler, hakaret içerse bile suç sayılmaz.

Türk Ceza Kanunu – Madde 128

(1) Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, uyuşmazlıkla bağlantılı ve somut olgulara dayalı olarak kalmak koşuluyla, bir kimseye yönelik ağır eleştiriler veya rahatsız edici sözler sarf edilmiş olsa bile, hakaret suçu oluşmaz.

Yorumu: Davalı olduğunuz bir alacak davasında, karşı taraf için “kötü niyetli ve hileli davranışlarla beni kandırmıştır” demek, dava konusuyla bağlantılı olduğu sürece bu dokunulmazlık kapsamındadır. Ancak dava ile hiç ilgisi olmayan, tamamen kişisel bir hakaret bu kapsamda korunmaz.

3. Haksız Fiile Tepki ve Karşılıklı Hakaret (TCK m. 129)

Bu madde, “ilk taşı kimin attığıyla” ilgilenir. Eğer hakaretiniz, size karşı işlenen haksız bir davranışa tepki ise veya hakaretler karşılıklı ise durum lehinize değişebilir.

Türk Ceza Kanunu – Madde 129

(1) Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
(2) Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez.
(3) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın niteliğine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Yorumu: Bir tartışmada karşı taraf size tokat attıktan (kasten yaralama) sonra ona hakaret ederseniz ceza almazsınız. Size küfrettikten (haksız fiil) sonra siz de ona küfrederseniz (karşılıklı hakaret), hakim ikinize de ceza vermeyebilir veya cezalarınızda indirim yapabilir.

4. Eleştiri Hakkı ve İfade Özgürlüğü

Anayasa ve AİHS ile korunan ifade özgürlüğü, hakaret suçunun en önemli sınırlayıcısıdır. Özellikle kamuya mal olmuş kişiler (siyasetçiler, sanatçılar vb.) ve kamusal tartışmalar söz konusu olduğunda, eleştiri sınırları normal bir vatandaşa göre çok daha geniştir. Yargıtay, şok edici, rahatsız edici veya sert ifadelerin dahi eleştiri kapsamında kalabileceğini kabul etmektedir. Savunmanızda, ifadelerinizin kişisel saldırı değil, bir eyleme veya düşünceye yönelik eleştiri olduğunu vurgulamalısınız.

Hakaret Suçunda Uzlaşma Prosedürü

Hakaret suçunun temel hali (nitelikli haller hariç) uzlaşmaya tabidir. Bu, dosyanızın mahkemeye gitmeden, bir uzlaştırmacı aracılığıyla tarafların anlaşarak kapanması anlamına gelir.

Uzlaşma Süreci Nasıl İşler?

Soruşturma aşamasında savcılık, dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
Atanan tarafsız bir uzlaştırmacı, sizinle ve şikayetçiyle ayrı ayrı görüşür.
Tarafların anlaşabileceği bir çözüm (özür dileme, maddi bir edim, bağış yapma vb.) aranır.
Anlaşma sağlanırsa, dosya kapanır ve hakkınızda dava açılmaz. Bu durum sicilinize işlemez.
Anlaşma olmazsa, yargılama süreci devam eder.

Değerlendirme: Uzlaşma, uzun bir dava sürecinden ve olası bir cezadan kurtulmak için önemli bir fırsattır. Ancak suçsuz olduğunuza inanıyorsanız uzlaşmayı kabul etmek zorunda değilsiniz.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

Yargılama sonunda suçlu bulunsanız dahi, belirli koşulların varlığı halinde hakkınızda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. Bu, sanık için oldukça lehe bir durumdur.

HAGB Kararının Anlamı ve Şartları

Anlamı: Mahkemenin verdiği mahkumiyet hükmünün, sanık için 5 yıl boyunca hiçbir hukuki sonuç doğurmamasıdır. Sanık, 5 yıllık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemezse ve (varsa) mahkemenin belirlediği diğer yükümlülüklere uyarsa, dava düşer ve hüküm hiç verilmemiş sayılır. Bu karar, adli sicil kaydınıza (sabıka kaydı) işlemez, özel bir sistemde tutulur.

Şartları:

Sanığın daha önceden kasıtlı bir suçtan mahkumiyetinin olmaması.
Mahkemenin, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde bir kanaate varması.
Suç nedeniyle oluşan zararın giderilmiş olması (uzlaşmaya tabi suçlarda).
Sanığın, HAGB uygulanmasını kabul etmesi.

Hakaret Davası Savunma Dilekçesi Örneği

Aşağıda sunulan dilekçe, genel bir taslak olup, her somut olayın kendi özelliklerine göre mutlaka bir avukat tarafından uyarlanmalıdır.

… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/…. E.

SANIK : [Adınız Soyadınız] – (T.C. Kimlik No: …)

[Adresiniz]

MÜŞTEKİ : [Şikayetçinin Adı Soyadı]

KONU : Hakkımdaki iddianameye karşı savunmalarımın ve beraat talebimin sunulmasından ibarettir.

AÇIKLAMALAR :

Hakkımda TCK m. 125 uyarınca hakaret suçundan cezalandırılmam talebiyle kamu davası açılmış ise de, suçun yasal unsurları somut olayda gerçekleşmemiştir ve fiilimin hukuka aykırılığı bulunmamaktadır. Şöyle ki;

1. (ÖNCELİKLİ SAVUNMA ARGÜMANINIZI SEÇİN)

(Örnek 1 – Haksız Tahrik): İddianameye konu sözleri sarf etmemden hemen önce, müşteki tarafıma yönelik olarak “…(müştekinin haksız fiili)…” şeklinde haksız bir fiilde bulunmuştur. Benim beyanlarım, bu haksız fiilin yarattığı öfke ve elemle, anlık bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle TCK m. 129/1 uyarınca tarafıma ceza verilmemesini talep ederim.

(Örnek 2 – Eleştiri Hakkı): Söz konusu ifade, bir hakaret değil, müştekinin kamuya açık olan … (eylemi veya durumu)…’na yönelik bir eleştiridir. Anayasa ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü kapsamında kalan bu beyanımın suç olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

2. MANEVİ UNSUR (KAST) YOKLUĞU: Yukarıda izah edilen nedenlerle, müştekinin onur, şeref ve saygınlığını rencide etme gibi özel bir kastım bulunmamaktadır. Sözlerim, belirli bir duruma yönelik tepki ve eleştiriden ibarettir.

3. (GEREKİRSE DİĞER HUSUSLAR): Atılı suçun yasal unsurları oluşmamıştır. Söylenen söz, rencide edici nitelikte değildir / Kime söylendiği belli değildir. (Durumunuza uyanı detaylandırın).

HUKUKİ NEDENLER : TCK m. 125, m. 127, m. 128, m. 129, CMK ve ilgili tüm mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle, üzerime atılı suçun yasal unsurları oluşmadığından öncelikle hakkımda BERAAT kararı verilmesini; mahkeme aksi kanaatte ise TCK m. 129’daki haksız tahrik hükmü başta olmak üzere lehe olan tüm yasa hükümlerinin ve HAGB kurumunun uygulanmasını saygılarımla talep ederim. …/…/2025

Sanık
[Adınız Soyadınız]
(İmza)

“Hakaret davası basittir” düşüncesi, geri dönülmez hak kayıplarına yol açabilir. Hangi sözün eleştiri, hangisinin hakaret sayılacağı; haksız tahrikin nasıl ispatlanacağı; HAGB koşullarının oluşup oluşmadığı gibi konular, derin hukuki bilgi ve tecrübe gerektirir. Bir avukat, sadece dilekçe yazmakla kalmaz, aynı zamanda:

Dosyanız için en doğru savunma stratejisini belirler.
Lehinize olan delilleri toplar ve mahkemeye usulüne uygun sunar.
Duruşma sırasında sizi en etkili şekilde temsil eder.
Beraat, HAGB veya uzlaşma gibi lehinize sonuçlar alma ihtimalinizi ciddi oranda artırır.

Hakaret Davası Savunması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. “Salak”, “gerizekalı”, “aptal” gibi kelimeler hakaret sayılır mı?: Evet, Yargıtay kararlarına göre bu tür ifadeler, kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte kabul edilmekte ve genellikle hakaret suçunu oluşturmaktadır.
2. Beddua etmek (örneğin “Allah belanı versin”) hakaret midir?: Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre beddua niteliğindeki sözler, onur zedeleyici bir olgu isnadı veya sövme niteliğinde olmadığından hakaret suçu kapsamında değerlendirilmez. Bunlar “kaba ve nezaket dışı söz” olarak kabul edilir.
3. Hakaret suçunda şikayet süresi ne kadardır?: Hakaret suçunun takibi şikayete bağlıdır. Mağdur, hakareti ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Bu süre hak düşürücü olup, geçirilmesi halinde şikayet hakkı ortadan kalkar.
4. Sosyal medyadaki bir hakaret içerikli yorumu beğenmek (like) veya retweetlemek (RT) suç mudur?: Yargıtay, tek başına beğenme veya retweet etme eylemlerini, ifadenin sahiplenildiği ve yayıldığı anlamına geldiği durumlarda hakaret suçunun işlenmesine iştirak olarak kabul edebilmektedir. Bu konuda her olayın kendi bağlamında değerlendirilmesi gerekir, ancak riskli bir eylemdir.
5. Grup sohbetlerinde (WhatsApp, Telegram) edilen hakaret suç oluşturur mu?: Evet. Eğer grup, hakaretin yayılması kastıyla hareket eden en az 3 kişiden oluşuyorsa, TCK 125’teki “ihtilat” şartı gerçekleşmiş sayılır ve suç oluşur. İki kişilik bir sohbette ise aleni olmadığı için suç oluşmaz, ancak bu mesajlar daha sonra başkalarına gönderilirse durum değişebilir.
6. Hakaret davasından beraat edersem, karşı tarafa dava açabilir miyim?: Evet. Hakkınızda kasten ve haksız bir şikayette bulunulduğunu düşünüyorsanız, beraat kararının kesinleşmesinden sonra şikayetçi hakkında iftira suçundan (TCK m. 267) suç duyurusunda bulunabilir ve uğradığınız manevi zararlar için manevi tazminat davası açabilirsiniz.
7. Hakaret suçunun cezası paraya çevrilir mi? Adli para cezası nedir?: Evet, genellikle adli para cezasına hükmedilir veya verilen kısa süreli hapis cezası paraya çevrilir. Adli para cezası, kişinin ekonomik durumu göz önüne alınarak gün başına bir miktar belirlenmesi ve bu miktarın gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Taksitlendirilebilir.
8. Özür dilersem dava düşer mi?: Tek başına özür dilemeniz davayı otomatik olarak düşürmez. Ancak bu durum, uzlaşma görüşmelerinde karşı tarafın şikayetinden vazgeçmesini sağlayabilir. Ayrıca yargılama sırasında göstereceğiniz pişmanlık, mahkemenin lehinize takdiri indirim uygulamasına veya HAGB kararı vermesine neden olabilir.
9. HAGB kararı adli sicil kaydında (sabıka kaydı) görünür mü?: Hayır. HAGB kararları adli sicil kaydına işlenmez. Bu kararlar, sadece hakim ve savcıların görebileceği ayrı bir sistemde tutulur. 5 yıllık denetim süresi sorunsuz geçerse bu kayıttan da tamamen silinir.
10. Yabancı dilde yapılan hakaret suç oluşturur mu?: Evet. Önemli olan söylenen sözün anlamıdır. Eğer bir söz, başka bir dilde söylense bile Türkçe’ye çevrildiğinde kişinin onur ve saygınlığını zedeleyici bir anlama geliyorsa hakaret suçu oluşur.
11. “Senin hakkında bildiklerimi açıklarım” demek tehdit mi, hakaret mi?: Bu ifade genellikle TCK m. 107’de düzenlenen şantaj suçunu oluşturur. Hakaret değildir, ancak daha ağır cezası olan farklı bir suçtur.
12. Duruşmaya gitmek zorunda mıyım?: Sanık olarak duruşmalara katılmanız genel kuraldır. Mazeretsiz katılmamanız halinde hakkınızda zorla getirme kararı çıkarılabilir. Ancak bir avukatınız varsa, avukatınız sizi duruşmalarda temsil edebilir ve mahkemeden “duruşmalardan vareste tutulma” (bağışık tutulma) talebinde bulunabilirsiniz.
13. Şikayetten vazgeçilirse dava her zaman düşer mi?: Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret suçu hariç, diğer tüm hakaret suçları şikayete tabidir. Bu suçlarda şikayetçi, davanın herhangi bir aşamasında (Yargıtay aşaması dahil) şikayetinden vazgeçerse dava düşer.
14. Ölen birinin arkasından konuşmak hakaret olur mu?: Evet. TCK m. 130’da düzenlenen “Kişinin hatırasına hakaret” suçu bu durumu kapsar. Bir kimsenin öldükten sonra hatırasına hakaret eden kişi de cezalandırılır. Bu suçun takibi için ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşlerinden birinin şikayeti gerekir.
15. Dava sonunda avukatlık ücretini kim öder?: Eğer beraat ederseniz, kendinizi bir avukatla temsil ettiyseniz, devlet tarafından belirlenen vekalet ücretinin şikayetçiden (katılan) alınarak size verilmesine hükmedilir. Mahkum olursanız, hem kendi avukatınızın ücretini hem de karşı tarafın (katılan) kendini avukatla temsil etmesi halinde onun vekalet ücretini ödemek zorunda kalırsınız.
16. Eleştiri ile hakaret arasındaki çizgi nedir?: En zor ayrım budur. Genel kural şudur: İfade, bir düşünceyi veya olayı hedef alıyorsa eleştiri; doğrudan kişinin onur ve saygınlığını hedef alıyorsa hakarettir. Örneğin, “Bu yazarın son romanı çok başarısız” demek eleştiridir. “Bu yazar zaten yeteneksiz bir sahtekardır” demek ise hakarete girer. Bu ayrımı nihai olarak mahkeme yapar.

Feragatname (Disclaimer): Bu makale, yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

Avukat Görkem Demircan

Avukat Görkem Demircan, 1993 yılında Ankara’nın Yenimahalle ilçesinde doğmuştur. Hukuk Fakültesini tam burslu ve onur öğrencisi olarak Ankara’da tamamlamıştır.

Avukat Görkem Demircan, avukatlık stajını yoğunluklu olarak ceza hukuku, aile hukuku, iş hukuku, icra hukuku ve idare hukuku alanlarında çalışarak tamamlamıştır.

Ankara Barosu nezdinde 39533 sicil numarası ile serbest AVUKAT olarak çalışmaktadır.

Özellikle ceza hukuku ve aile hukuku alanında uzmanlaşmak adına yoğunluğunu bu alanlara vermiştir. Yaklaşık 5 yıldır fiili olarak avukatlık mesleğini icra etmektedir.