Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Cezası (TCK Madde 104)

Çocukların cinsel bütünlüğünün ve sağlıklı gelişimlerinin korunması, modern hukuk sistemlerinin en öncelikli hedeflerindendir. Türk Ceza Hukuku da bu anlayışla, çocukları cinsel yönden hedef alan fiillere karşı caydırıcı yaptırımlar öngörmüştür. Bu suç tiplerinden biri de, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 104. maddesinde düzenlenen “Reşit Olmayanla Cinsel İlişki” suçudur.

İçeriğimizde, toplumda hassasiyetle yaklaşılan bu suçu; unsurları, cezası, nitelikli halleri, diğer cinsel suçlardan farkları, soruşturma ve kovuşturma usulleri, Yargıtay’ın konuya ilişkin önemli içtihatları ve ceza hukuku genel prensipleri çerçevesinde detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu Nedir? (TCK Madde 104)

TCK Madde 104’te düzenlenen reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, kanun metninde şu şekilde tanımlanmıştır:

“(1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, suçun temel ayırt edici özelliği, 15 yaşını bitirmiş ancak 18 yaşını tamamlamamış olan bir çocukla, çocuğun iradesini baskı altına alan cebir, tehdit veya hile gibi unsurlar olmaksızın, görünürde çocuğun rızasıyla cinsel ilişkiye girilmesidir. Ancak önemle belirtmek gerekir ki, çocuğun bu yaşta verdiği “rıza”, fail açısından fiili hukuka uygun hale getirmez; kanun koyucu, bu yaş grubundaki çocukların cinsel ilişkiye tam ve sağlıklı bir rıza gösterebilecek olgunlukta olmadığını kabul ederek bu tür eylemleri suç saymıştır. Mağdur çocuğun rızasının varlığı, eylemi TCK Madde 103’te düzenlenen ve daha ağır yaptırımlar içeren “Çocukların Cinsel İstismarı” suçundan ayırmaya yarayan bir unsurdur.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Unsurları

a) Fail

Suçun faili kadın da erkek de olabilir. Failin yaşının 18’den büyük veya küçük olmasının, suçun oluşumu açısından bir önemi yoktur. Yani, 18 yaşından küçük bir fail de bu suçu işleyebilir. Ancak failin yaşı, ceza sorumluluğu ve uygulanacak ceza miktarı açısından (TCK m.31 yaş küçüklüğü) önem arz eder.

b) Mağdur

Suçun mağduru, onbeş yaşını bitirmiş ancak onsekiz yaşını tamamlamamış (15-18 yaş aralığında) olan çocuktur. Mağdurun cinsiyetinin bir önemi yoktur. Mağdurun yaşının tespiti hayati önem taşır; nüfus kaydında şüphe varsa Adli Tıp Kurumu’ndan kemik yaşı tespiti istenmeli, bu mümkün değilse tanık beyanları gibi diğer delillerle yaş belirlenmelidir . Mağdurun 15 yaşını bitirmemiş olması durumunda, rızası olsa dahi eylem TCK m.103 (Çocukların Cinsel İstismarı) kapsamında değerlendirilir.

Mağdurda zeka geriliği veya fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğini etkileyen bir durum varsa ve fail bu durumu biliyor veya bilebilecek durumdaysa, eylem yine TCK m.103 kapsamına girebilir. Yargıtay, bu tür durumlarda failin mağdurun durumunu bilip bilmediğini ve zeka geriliğinin dışarıdan anlaşılabilir olup olmadığını araştırmaktadır.

c) Fiil (Cinsel İlişki)

Suçun fiil unsuru “cinsel ilişkide bulunmak”tır. Yargıtay içtihatlarına göre “cinsel ilişki”, vajinal, anal veya oral yoldan cinsel organ veya sair bir cismin vücuda sokulması (penetrasyon) olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, öpme, cinsel organı sürtme, oral seks yaptırma veya mağdurun cinsel organına parmak sokma gibi eylemler, TCK m.104 anlamında “cinsel ilişki” sayılmayabilir ve bu suçun unsurlarını oluşturmayabilir. Bu tür eylemler, koşullarına göre TCK m.103 kapsamında cinsel istismar (sarkıntılık vb.) suçunu oluşturabilir veya 15-18 yaş grubundaki rızalı mağdura karşı bu tür eylemlerin bazıları suç teşkil etmeyebilir.

d) Fiilin İşleniş Biçimi (Cebir, Tehdit, Hile Olmaması)

TCK m.104’ün en önemli ayırt edici özelliği, fiilin mağdur çocuğun iradesini baskı altına alan cebir, tehdit veya hile olmaksızın işlenmesidir. Eğer bu unsurlar varsa, fiil TCK m.103 (Çocukların Cinsel İstismarı) kapsamında değerlendirilir. Yargıtay, “seninle evleneceğim”, “seni seviyorum” gibi vaat veya beyanları, TCK m.104 kapsamında mağdurun iradesini ortadan kaldıracak nitelikte bir “hile” olarak kabul etmemektedir.

e) Suçun Manevi Unsuru (Kast ve Hata)

Bu suç kasten işlenir. Failin, mağdurun 15-18 yaş aralığında olduğunu bilmesi ve cinsel ilişkide bulunmayı istemesi gerekir. Failin, mağdurun yaşı konusunda (örneğin mağdurun kendisini 18 yaşından büyük olarak tanıtması ve failin buna inanması gibi) kaçınılmaz bir hataya düşmesi durumunda TCK Madde 30 (Hata) hükümleri gündeme gelebilir ve failin cezai sorumluluğu ortadan kalkabilir.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Cezası

a) Suçun Basit Hali (TCK 104/1)

Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

b) Suçun Nitelikli Halleri (TCK 104/2 ve 104/3)

Bu hallerde suç şikayete tabi değildir ve cezalar artırılır:

• TCK Madde 104/2: Suçun, mağdur ile arasında Türk Medeni Kanunu m.129 anlamında evlenme yasağı bulunan kişi (üstsoy, altsoy, kardeş, amca, dayı, hala, teyze ile yeğenleri; kayın hısımlarından eşlerden biri ile diğerinin üstsoy veya altsoyu; evlat edinen ile evlatlık veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi) tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
• TCK Madde 104/3: Bu fıkrada iki farklı durum düzenlenmiştir:
  • Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ikinci fıkraya göre (yani 8 yıldan 15 yıla kadar hapis) cezaya hükmolunur.
  • Suçun; vasi, öğretici, eğitici, bakıcı, sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan diğer kişiler tarafından veya kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın TCK 104/1 veya TCK 104/2’ye göre (duruma göre hangi fıkra uygulanacaksa) verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun, Diğer Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlardan Farkları

TCK m.104’ün doğru uygulanabilmesi için, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen diğer suçlardan farklarının iyi bilinmesi gerekir:

Soruşturma ve Kovuşturma Usulü

a) Şikayet, Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme

TCK m.104/1’de düzenlenen suçun basit hali şikayete tabidir. Mağdur çocuğun (15-18 yaş) veya kanuni temsilcisinin (veli/vasi), fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunması gerekir. Yargıtay, bu tür kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarda mağdur çocuğun iradesine üstünlük tanınması gerektiğini belirtmektedir. Şikayetten vazgeçme, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK), kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesi kararı verilmesine neden olur. TCK m.104/2 ve 104/3’teki nitelikli haller ise şikayete tabi olmayıp re’sen soruşturulur.

b) Dava Zamanaşımı

TCK m.104/1 için dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. TCK m.104/2 (ve buna atıf yapan TCK m.104/3’ün bir kısmı) için ise 15 yıldır. TCK m.66/6 uyarınca, mağdur çocuk ise dava zamanaşımı, çocuğun 18 yaşını doldurduğu veya evlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

c) Uzlaşma Usulü

CMK m.253/3 uyarınca, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez. Dolayısıyla TCK m.104 kapsamındaki suçlar uzlaşmaya tabi değildir.

Yargılama ve Ceza Hukuku Genel Hükümlerinin Uygulanması

a) Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Ceza Sorumluluğunu Kaldıran/Azaltan Şahsi Sebepler

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda genel hukuka uygunluk nedenlerinin (meşru savunma, hakkın kullanılması vb.) uygulanması pek mümkün değildir. Mağdurun “rızası” bu suçta bir hukuka uygunluk nedeni değil, suçun TCK 104 kapsamında tanımlanmasının bir unsurudur. Ancak failin mağdurun yaşı konusunda TCK m.30 kapsamında kaçınılmaz bir hataya düşmesi (mağdurun kendisini 18 yaşından büyük olarak tanıtması ve failin bunu denetleme imkanının olmaması gibi) durumunda cezasızlık veya cezada indirim gündeme gelebilir. Failin yaş küçüklüğü (TCK m.31), akıl hastalığı (TCK m.32) gibi şahsi durumlar da ceza sorumluluğunu etkileyebilir.

b) Suça Teşebbüs, Gönüllü Vazgeçme ve Etkin Pişmanlık

Bu suça teşebbüs (TCK m.35) mümkündür; cinsel ilişki tamamlanamazsa teşebbüsten ceza verilir. Failin kendi iradesiyle fiilden gönüllü vazgeçmesi (TCK m.36) halinde teşebbüsten cezalandırılmaz. Bu suç tipi için kanunda özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi bulunmamaktadır.

c) Suça İştirak ve İçtima

Bu suça iştirak (müşterek faillik, azmettirme, yardım etme – TCK m.37-41) mümkündür. Aynı mağdura karşı farklı zamanlarda birden fazla kez işlenmesi halinde zincirleme suç (TCK m.43) hükümleri uygulanarak ceza artırılabilir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), Cezanın Ertelenmesi ve Adli Para Cezası

TCK m.104/1 kapsamındaki suçtan dolayı verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası olması ve diğer yasal şartların (CMK m.231) bulunması halinde HAGB kararı verilmesi mümkündür. Benzer şekilde, TCK m.51’deki şartlar varsa hapis cezasının ertelenmesi de gündeme gelebilir. Ancak TCK m.104’te doğrudan hapis cezası öngörüldüğünden, bu cezanın TCK m.50 kapsamında adli para cezasına çevrilmesi genellikle mümkün değildir.

Cinsel Rüşt Yaşı Kavramı

Cinsel rüşt yaşı, bir kişinin cinsel eylemlere hukuken geçerli rıza gösterebileceği en düşük yaştır. Türk hukukunda “cinsel rüşt yaşı” olarak spesifik bir tanım bulunmamakla birlikte, TCK’daki cinsel suçlara ilişkin düzenlemelerden ve Medeni Kanun’daki erginlik yaşı (18 yaş) kavramından hareketle, 18 yaşın altındaki bireylerin cinsel eylemlere verdikleri rızanın hukuki geçerliliği kademeli olarak ve fiilin niteliğine göre farklı değerlendirilmektedir. TCK m.104, 15-18 yaş grubundaki çocukların rızasının faili cezadan kurtarmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Suçun Delilleri

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun ispatında kullanılabilecek deliller şunlardır:

• Mağdur çocuğun beyanları (Uzman eşliğinde ve usulüne uygun alınması önemlidir).
• Failin ikrarı veya beyanları.
• Tanık beyanları (Görgü tanığı bulmak zor olsa da, olayın öncesi ve sonrasına dair bilgi sahibi tanıklar olabilir).
• Adli Tıp Kurumu raporları (Mağdurun muayenesi, biyolojik örnek incelemeleri, DNA analizleri, yaş tespiti).
• Mesajlaşma kayıtları, sosyal medya yazışmaları, fotoğraf veya video kayıtları (Hukuka uygun elde edilmiş olmaları şartıyla).
• Olay yeri inceleme bulguları.

Görevli Mahkeme

TCK m.104/1 kapsamında kalan (ceza üst sınırı 5 yıl olan) suçun basit halinde görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Ancak, TCK m.104/2 (8-15 yıl) ve TCK m.104/3 (artırımlı cezalar) kapsamındaki nitelikli hallerde, ceza miktarının ağırlığı nedeniyle görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi olacaktır.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunda Avukat Desteğinin Önemi

Bu suç tipi, hem mağdur çocuk ve ailesi hem de suçlanan kişi açısından son derece yıpratıcı ve hukuki sonuçları ağır bir süreçtir. Alanında uzman bir ceza avukatından destek almak, adil bir yargılanma ve hakların en doğru şekilde korunması için elzemdir.

Sonuç

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu (TCK Madde 104), 15-18 yaş grubundaki çocukların cinsel bütünlüğünü ve sağlıklı gelişimini korumayı amaçlayan önemli bir yasal düzenlemedir. Suçun temel hali şikayete tabi iken, kanunda sayılan nitelikli haller re’sen takip edilir ve daha ağır cezaları gerektirir. Bu suç tipinin TCK Madde 103’te düzenlenen çocukların cinsel istismarı suçundan ayrımının doğru yapılması, yargılamanın selameti açısından kritik öneme sahiptir. Gerek mağdurların gerekse suçlanan kişilerin bu karmaşık ve hassas süreçte haklarını tam olarak bilmeleri ve uzman bir avukat rehberliğinde hareket etmeleri, adil bir yargılama ve en doğru sonuca ulaşılması için vazgeçilmezdir.