Tazyik Hapsi Nedir? Süresi ve Şartları Nelerdir?
Tazyik hapsi, kişilerin kanundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, bu yükümlülükleri ifa etmeye zorlamak amacıyla uygulanan özel bir hapis türüdür. En fazla 3 ay sürebilen bu yaptırım, yükümlülük yerine getirildiğinde derhal sona erer.
1. Tazyik Hapsi Nedir?
Tazyik hapsi, diğer adıyla zorlama hapsi, bir kişinin kanundan kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, bu yükümlülüğü ifa etmeye zorlamak maksadıyla uygulanan özel bir hapis yaptırımıdır. İcra İflas Kanunu‘nda düzenlenen bu kurum, kişilerin hukuki yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamaya yönelik etkili bir araçtır.
⚠️ Önemli Not: Tazyik hapsi, klasik anlamda bir ceza değildir. Amacı cezalandırmak değil, kişiyi yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamaktır.
Tazyik Hapsinin Temel Özellikleri
- Zorlayıcı Nitelik: Kişiyi yükümlülüğünü yerine getirmeye mecbur bırakır
- Süre Sınırı: En fazla 3 ay ile sınırlıdır (nafaka borcu için)
- Derhal Sonlanma: Yükümlülük yerine getirildiğinde hapis derhal sona erer
- Sicile İşlenmez: Adli sicil kaydına geçmez
- Seçenek Yok: Para cezasına çevrilemez, ertelenemez
Diğer Hapis Cezalarından Farkları
2. Tazyik Hapsi Hangi Durumlarda Uygulanır?
Tazyik hapsi, çeşitli kanunlarda düzenlenen belirli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanır. İşte en yaygın uygulama alanları:
A) Nafaka Borcunun Ödenmemesi (İİK md. 344)
Nafaka ödemekle yükümlü kişinin, mahkeme kararıyla belirlenen nafaka borcunu ödememesi durumunda uygulanır.
🔴 Dikkat: Sadece son 3 aylık nafaka borcu için tazyik hapsi uygulanabilir. Geçmiş borçlar için tazyik hapsi verilemez.
B) Tedbir Kararlarına Aykırılık (6284 Sayılı Kanun)
Ailenin korunması kapsamında verilen tedbir kararlarına (uzaklaştırma, yaklaşma yasağı vb.) uyulmaması durumunda 3 ila 10 gün arası tazyik hapsi uygulanır.
C) Çocuk Teslimi Emrine Karşı Gelme (İİK md. 341)
Velayet kararları gereği çocuk tesliminde bulunmayan kişiler hakkında 6 aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.
D) İcra Taahhüdünün İhlali (İİK md. 340)
İcra dairesine verilen ödeme taahhüdünün ihlal edilmesi durumunda 3 aya kadar tazyik hapsi uygulanır.
E) Mal Beyanında Bulunmama (İİK md. 76)
Borçlunun mal beyanında bulunmaması durumunda 3 aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.
3. Nafaka Tazyik Hapsi Detayları
Nafaka tazyik hapsi, uygulamada en sık karşılaşılan tazyik hapsi türüdür. İİK md. 344‘e göre düzenlenen bu yaptırımın detayları şöyledir:
Nafaka Tazyik Hapsinin Şartları
- Kesinleşmiş nafaka kararının bulunması
- İcra takibinin başlatılmış olması
- Ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi
- Son 3 aylık nafaka borcunun ödenmemesi
- Nafaka alacaklısının şikayeti
💡 Önemli Bilgi: Birikmiş nafaka borçları “adi alacak” statüsüne geçtiği için bunlar nedeniyle tazyik hapsi uygulanamaz. Sadece güncel nafaka borçları için bu yaptırım devreye girer.
Nafaka Türleri ve Tazyik Hapsi
Tüm nafaka türleri için tazyik hapsi uygulanabilir:
- Yoksulluk nafakası
- İştirak nafakası
- Çocuk nafakası
- Tedbir nafakası
Nafaka Tazyik Hapsinin Süresi
Nafaka tazyik hapsi en fazla 3 ay sürebilir. Ancak bu süre kesin değildir – nafaka ödendiği anda hapis derhal sona erer.
4. Tazyik Hapsi Süreci Nasıl İşler?
1. Başvuru Aşaması
Tazyik hapsi, şikayet üzerine uygulanır. Alacaklı veya yükümlülüğü talep eden kişi, icra ceza mahkemesine şikayet dilekçesi ile başvurur.
⚠️ Dikkat: Şikayet süresi 3 aydır. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa hak düşer.
2. Yargılama Süreci
İcra ceza mahkemesinde özel bir yargılama yapılır. Bu süreçte:
- Duruşma günü belirlenir
- Taraflar: şikayetçi ve şikayet olunan kişi
- Savcılık yer almaz
- Tanık dinletilebilir, delil sunulabilir
3. Karar Aşaması
Şartlar sağlanmışsa mahkeme tazyik hapsi kararı verir. Karar kesinleştiğinde infaz işlemleri başlar.
4. İnfaz Süreci
Kesinleşen karar, kişinin adresindeki ilçe emniyet müdürlüğüne gönderilir. Kolluk kuvvetleri tarafından infaz sağlanır.
📌 Not: Tazyik hapsinde kural olarak eve polis gelmez. Kişi çağrılır, çağrıya uymazsa rutin kontrollerde tespit edildiğinde infaz işlemi başlatılır.
5. Tazyik Hapsi Dilekçe Örneği
Nafaka tazyik hapsi için icra ceza mahkemesine verilecek şikayet dilekçesinin örneği aşağıdadır:
ANKARA … İCRA CEZA MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİNE
ŞİKAYETÇİ: [Adı Soyadı] ADRESİ: [Tam Adresi] VEKİLİ: Av. [Avukat Adı Soyadı]
ŞİKAYET EDİLEN: [Adı Soyadı] ADRESİ: [Tam Adresi]
KONU: Ankara … Aile Mahkemesi’nin … Esas … Karar numaralı … tarihli kararı uyarınca müvekkilim lehine hükmedilen nafakanın borçlu tarafından ödenmemesi sebebiyle tazyik hapsi istemini içerir dilekçemizdir.
AÇIKLAMA:
Ankara … Aile Mahkemesi’nin … Esas, … Karar numaralı ve … tarihli kesinleşmiş kararı ile müvekkilim lehine aylık … TL nafaka hükmedilmiştir.
Bu karar doğrultusunda Ankara … İcra Dairesi’nde … Esas sayılı icra takibi başlatılmış olup, ödeme emri borçluya usulüne uygun olarak … tarihinde tebliğ edilmiştir.
Borçlu, son üç aylık nafaka borcunu (…, …, … ayları) yasal süre içinde ödememiştir. İcra Dairesi’nin … Esas sayılı dosyasından gönderilmiş icra emri ile istenen birikmiş 3 aylık nafaka borcunu süresi içinde ödememiştir.
Bu sebeple İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi gereğince borçlunun tazyik hapsine çarptırılmasını talep etmekteyiz.
HUKUKİ DELİLLER:
Ankara … Aile Mahkemesi … Esas, … Karar numaralı dosyası, Ankara … İcra Dairesi … Esas sayılı icra dosyası, tanık, bilirkişi, isticvap, yemin ve her türlü yasal delil
HUKUKİ NEDENLER:
İİK, TMK, HMK ve ilgili mevzuat
NETİCE-İ TALEP:
Yukarıda arz ve izah edilen ve Sayın Mahkemece re’sen takdir edilecek sebeplerle borçlu şikayet edilenin cezalandırılmasını ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmilini vekaleten ve saygıyla arz ve talep ederiz.
../../2025
Av. [Avukat Adı Soyadı]
⚠️ Önemli Uyarı: Bu dilekçe örneği genel bir şablondur. Her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan, deneyimli bir avukattan yardım alınması en doğru yaklaşım olacaktır.
6. Tazyik Hapsine İtiraz Yolları
İtiraz Hakkı
İİK md. 353‘e göre, tazyik hapsi kararlarına karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir.
🔴 Kritik Süre: İtiraz süresi sadece 7 gündür ve kesindir. Bu süreyi kaçırmak telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir.
İtiraz Nedenleri
- Şartların sağlanmamış olması
- Süre sınırlarının aşılması
- Yetkisiz mahkeme tarafından karar verilmesi
- Usul hatalarının bulunması
- Maddi hataların varlığı
- Nafaka miktarının değişmiş olması
- Ödeme güçsüzlüğünün kanıtlanması
İtiraz Süreci
İtiraz, karar veren mahkemenin bir üst mahkemesine yapılır. İtiraz sonucu verilen karar kesindir ve başka kanun yoluna başvuru mümkün değildir.
Tazyik Hapsini Önleme Yolları
- Borcun ödenmesi: En etkili çözüm
- Nafakanın değiştirilmesi davası: Koşullar değişmişse
- İcra takibine itiraz: Usuli hatalar varsa
- Ödeme planı yapılması: İcra dairesiyle anlaşma
- Aciz belgesi çıkarılması: Ödeme güçsüzlüğü durumunda
7. Sıkça Sorulan Sorular
❓ 3 ay tazyik hapsi ne kadar yatar?
Tazyik hapsinde belirli bir süre yoktur. En fazla 3 ay yatabilirsiniz, ancak yükümlülüğünüzü yerine getirdiğiniz anda derhal tahliye edilirsiniz. Önemli olan süre değil, yükümlülüğün ifası edilmesidir.
❓ Tazyik hapsi hangi durumlarda verilir?
Nafaka ödenmemesi, tedbir kararlarına aykırılık, çocuk teslimi emrine karşı gelme, icra taahhüdü ihlali, mal beyanında bulunmama ve benzer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumlarında verilir.
❓ Tazyik hapsi borcu siler mi?
Hayır, tazyik hapsi borcu silmez. Sadece kişiyi borcunu ödemeye zorlamak için uygulanan bir mekanizmadır. Tazyik hapsi yattıktan sonra bile borç aynen devam eder ve ayrıca tahsil edilmesi gerekir.
❓ Tazyik hapsi nerede yatılır?
İİK kapsamındaki tazyik hapisleri açık ceza infaz kurumlarında, diğer kanunlar kapsamındaki tazyik hapisleri ise kapalı kurumlarda infaz edilir. Cezaevinin türü, hangi kanuna göre tazyik hapsi verildiğine bağlıdır.
❓ Tazyik hapsi sicile işler mi?
Hayır, tazyik hapsi adli sicil kaydına işlenmez. E-devlet veya adliyeden aldığınız adli sicil belgenizde görünmez. Bu, tazyik hapsinin ceza değil, zorlama aracı olmasından kaynaklanır.
❓ Tazyik hapsi kalktı mı?
Hayır, tazyik hapsi hala yürürlüktedir. 2025 itibariyle halen uygulanmaktadır ve herhangi bir kaldırılma söz konusu değildir. Aksine, aile hukuku alanında daha etkin uygulanmaya başlanmıştır.
❓ Tazyik hapsinde eve polis gelir mi?
Kural olarak hayır. Önce kişi çağrılır, çağrıya uymazsa rutin kontrollerde (trafik, kimlik kontrolü) tespit edildiğinde infaz işlemleri başlatılır. Acil durumlar dışında eve gelme durumu çok nadir yaşanır.
❓ Tazyik hapsi ne zaman kesinleşir?
Mahkeme kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmezse veya yapılan itiraz reddedilirse karar kesinleşir. Kesinleşen karara karşı başka kanun yolu bulunmaz.
❓ Nafaka ödememe tazyik hapsi ne kadardır?
Nafaka ödememe nedeniyle verilen tazyik hapsi en fazla 3 ay sürebilir. Ancak nafaka ödendiği anda hapis derhal sona erer. Sürenin tamamının yatılması zorunlu değildir.
❓ Tazyik hapsi nasıl kaldırılır?
En etkili yol yükümlülüğü yerine getirmektir. Ayrıca nafakanın azaltılması/kaldırılması davası açılabilir, karara 7 gün içinde itiraz edilebilir veya ödeme güçsüzlüğü belgelerle kanıtlanabilir.
❓ Tazyik hapsi kaç defa uygulanır?
Yükümlülük tekrar ihlal edildiğinde tazyik hapsi tekrar uygulanabilir. Ancak aynı borç için toplam süre 3 ayı geçemez. Her ihlal için ayrı tazyik hapsi verilebilir.
❓ Tazyik hapsi açık cezaevinde mi yatılır?
İİK kapsamındaki tazyik hapisleri (nafaka, mal beyanı vb.) açık ceza infaz kurumlarında yatılır. Diğer kanunlar kapsamındaki tazyik hapisleri kapalı kurumlarda infaz edilir.
❓ Tazyik hapsi zamanaşımına uğrar mı?
Evet, tazyik hapsi kararının kesinleşmesinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Bu süre geçtikten sonra tazyik hapsi infaz edilemez.
❓ Tazyik hapsinde 10 günlük süre nedir?
Bu, 6284 sayılı kanun kapsamında verilen tedbir kararlarının ihlali durumunda uygulanan süreyi ifade eder. Bu durumda 3-10 gün arası tazyik hapsi verilebilir.
❓ Birikmiş nafaka borcu için tazyik hapsi verilir mi?
Hayır, sadece son 3 aylık nafaka borcu için tazyik hapsi verilebilir. Geçmiş dönemlere ait birikmiş nafaka borçları “adi alacak” statüsündedir ve tazyik hapsi sebebi olamaz.
9. Sonuç
Tazyik hapsi, Türk hukuk sisteminde önemli bir yaptırım türüdür ve özellikle aile hukuku uygulamalarında sıkça karşılaşılır. Bu konuda dikkat edilmesi gereken temel noktalar:
✅ Hatırlanması Gerekenler
- Tazyik hapsi bir ceza değil, zorlama aracıdır
- Yükümlülük yerine getirildiğinde derhal sona erer
- Adli sicil kaydına işlenmez
- İtiraz süresi sadece 7 gündür
- Para cezasına çevrilemez, ertelenemez
- En fazla 3 ay sürebilir (nafaka borcu için)
⚖️ Hukuki Destek
Tazyik hapsi süreci, hukuki karmaşıklıklar içeren özel bir alandır. Bu nedenle:
- Süreç başlamadan önce deneyimli bir avukattan destek alın
- Yükümlülüklerinizi zamanında yerine getirin
- Koşullar değiştiğinde hemen hukuki yollara başvurun
- İtiraz sürelerini kaçırmayın
- Dilekçe hazırlama konusunda profesyonel yardım alın
⚠️ Önemli Uyarı: Tazyik hapsi sürecinde hak kaybı yaşamamak için uzman hukuki destek alınması önemlidir.
10. Feragatname
Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi:
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve kesinlikle hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır.
Avukat Görkem Demircan, 1993 yılında Ankara’nın Yenimahalle ilçesinde doğmuştur. Hukuk Fakültesini tam burslu ve onur öğrencisi olarak Ankara’da tamamlamıştır.
Avukat Görkem Demircan, avukatlık stajını yoğunluklu olarak ceza hukuku, aile hukuku, iş hukuku, icra hukuku ve idare hukuku alanlarında çalışarak tamamlamıştır.
Ankara Barosu nezdinde 39533 sicil numarası ile serbest AVUKAT olarak çalışmaktadır.
Özellikle ceza hukuku ve aile hukuku alanında uzmanlaşmak adına yoğunluğunu bu alanlara vermiştir. Yaklaşık 5 yıldır fiili olarak avukatlık mesleğini icra etmektedir.
